Je borsten checken op ‘knobbels’, zodat je er op tijd achter kunt komen of er onderhuids iets kwaadaardigs groeit. Maar hoe doe je dat eigenlijk? Moet dat echt eens per maand? En… hoe herken je een knobbeltje eigenlijk?
Borstkanker is in Nederland de meest voorkomende vorm van kanker onder vrouwen. Om deze reden wordt vrouwen al op vroege leeftijd verteld dat zij (later) regelmatig hun borsten moeten controleren, om te checken of ze geen gekke knobbels voelen. Zo’n knobbel zou namelijk slecht nieuws betekenen.
Dat is duidelijk advies, maar als je nog nooit iets kwaadaardigs hebt gevoeld of je hebt borstkanker nog nooit van dichtbij meegemaakt, hoe weet je dan precies waar je op moet letten? Radar spreekt met verpleegkundig specialist Victoria Skinner, werkzaam op de afdeling mammachirurgie in het in kanker gespecialiseerde Antoni van Leeuwenhoek, om hier achter te komen.
‘Ken je lichaam’
Het belangrijkste advies dat Skinner aan vrouwen mee wil geven is het belang van het goed kennen en onderzoeken van je eigen lichaam. ‘Als je weet hoe je borsten eruit zien en hoe ze voelen, dan weet je het meteen wanneer er iets is veranderd.’
Ze adviseert om dan ook goed in de spiegel te kijken en niet te vermijden om jezelf te onderzoeken. ‘Doe je armen omhoog als je voor de spiegel staat, zodat je ook de contour van je borst ziet en de onderkant. Check daarbij ook je oksels en let op hoe die eruit zien, zodat je opgezwollen lymfeklieren kunt herkennen als die zich voordoen.’
Let niet alleen op knobbels, maar ook op andere kenmerken
Niet bang zijn om eens goed in de spiegel te kijken dus. Maar waar let je precies op? Skinner licht toe dat niet alleen knobbels een reden zijn voor een verhoogde alertheid, maar dat de vrouw ook op andere dingen kan letten. ‘Eigenlijk alle veranderingen die je niet kent en die anders zijn, dat zijn dingen waar je op moet letten.’
De specialist noemt verschillende voorbeelden: ‘De borst kan anders hangen, de tepel kan in- of opzij getrokken zijn, één borst kan bijvoorbeeld groter zijn of van kleur veranderen of een gebied in je borst kan anders aanvoelen dan normaal.’ Wees ook beducht op kuiltjes, deukjes of putjes in je borst.
De invloed van de menstruatiecyclus
Wanneer een van deze zaken anders is dan je gewend bent, kan het verstandig zijn om langs te gaan bij de huisarts. Maar de alarmbellen hoeven ook niet meteen allemaal af te gaan. De verpleegkundig specialist legt uit dat het borstklierweefsel dynamisch is en dat het onder invloed van hormonen ook continu verandert.
Bij een groot deel van de vrouwen verdwijnen de voelbare veranderingen weer na de menstruatie en het kan volgens de verpleegkundig specialist geen kwaad om daar even op te wachten. ‘Borstkanker is niet iets dat heel snel groeit. Het heeft vaak weken, of soms maanden of jaren nodig om te groeien’.
Wat moet je doen als je iets denkt te voelen?
Wat er aan de hand is in de borst, is dus voor artsen ook vaak lastig te definiëren omdat er veel verschillende mogelijkheden zijn. Bovendien kan een knobbel allerlei verschillende vormen aannemen en hoeft deze niet altijd kwaadaardig te zijn. ‘Het kan namelijk ook een vochtblaasje zijn, of klierweefsel. Er zijn allerlei goedaardige redenen waarom een knobbel opeens voelbaar is in de borst.’
Maar naast een knobbel kun je dus ook andere veranderingen waarnemen die kunnen duiden op borstkanker. Skinner adviseert om bij twijfel altijd de huisarts te raadplegen en langs te gaan voor een consult. Specifiek in het geval van een bloederige tepel of een opgezette klier in de oksel raadt de verpleegkundig specialist aan om eerder aan de bel te trekken.
Het advies: je lichaam dus goed kennen en in de gaten houden, om eventuele veranderingen snel op te kunnen merken. Een vast tijdstip, zoals een keer per maand, om je borsten te checken wordt vandaag de dag ook niet meer geadviseerd. Skinner: ‘Het is eigenlijk nu een meer ontspannen manier van jezelf goed in de gaten houden en veranderingen waarnemen. Zoals tijdens het inzepen onder de douche of wanneer je voor de spiegel staat.’
Ter afsluiting heeft Skinner nog een laatste tip: ‘Check je borsten niet op vrijdagavond of zaterdagochtend, want dan moet je het hele weekend wachten tot je naar de huisarts kan. Doe het dan liever op zondagavond of maandag, zodat je gelijk een afspraak in kunt plannen als je je zorgen maakt.’