Wat is oncologiefysiotherapie?
Oncologiefysiotherapie is een specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. Ze richt zich specifiek op het behandelen van problemen die ten gevolge van kanker of ten gevolge van een operatie, radiotherapie, chemotherapie en/of aanvullende behandelingen zijn ontstaan.

Voorbeelden van problemen zijn:

• Vermoeidheid
• Conditieverlies
• Verminderde spierkracht
• Pijnklachten
• Spanningsklachten
• Littekenweefsel/huidveranderingen
• Stijfheid van gewrichten en spieren
• Lymfoedeem (vochtophoping)

Deskundigheid
De oncologiefysiotherapeut  is een gespecialiseerde fysiotherapeut (ingeschreven bij de NVFL) die zich bezig houdt met de fysiotherapeutische behandeling en het coachen van patiënten met en na kanker. De fysiotherapeut heeft een gespecialiseerde opleiding gevolgd om mensen bij deze (complexe) problematiek te begeleiden. Om de oncologische patiënt goed te kunnen begeleiden is kennis van de ziekte, de medische behandelingen en de gevolgen daarvan van belang. De gespecialiseerde fysiotherapeut is op de hoogte van de mogelijkheden en de beperkingen van de fysiotherapeutische behandeling bij mensen met of na kanker.

Fase voor de ziekenhuisbehandeling
Doel: Fit en mobiel worden vóór de ziekenhuisbehandelingen, radiotherapie, chemotherapie of hormoontherapie.

Curatieve fase
Doel: Fit en mobiel blijven tijdens de ziekenhuisbehandelingen, radiotherapie, chemotherapie of
In de curatieve fase is alles gericht op het bestrijden van de kanker.

In deze fase kan de oncologiefysiotherapeut helpen bij het beperken en bestrijden van conditieverlies en het verlichten van bijvoorbeeld spanningsklachten. Het is van belang dat mensen gedurende de ziekenhuisbehandelingen optimaal actief blijven. Zo kunnen zij de behandeling beter doorstaan en hebben zij op lange termijn minder last van vermoeidheid en spanningsklachten.

Herstelfase
Doel: herstellen na ziekenhuisbehandeling, radiotherapie, chemotherapie of hormoonbehandeling.

In de herstelfase gaat het om herwinnen van beweeglijkheid, kwaliteit van leven en het herwinnen van controle over activiteiten in het dagelijks leven. De gespecialiseerde fysiotherapeut kan bijvoorbeeld helpen met een trainingsprogramma om de conditie te verbeteren en adviseren bij het hervatten van werk en sport. Als de patiënt na een succesvolle behandeling is genezen, zijn er mogelijk blijvende gevolgen zoals bewegingsproblemen of vermoeidheid. Goede nazorg en begeleiding is dan belangrijk.

Palliatieve fase
Soms kan de ziekte niet worden genezen, maar wel onder controle worden gehouden. Dit heeft fysieke, psychische en sociale gevolgen voor de patiënt. De oncologiefysiotherapeut behandelt voorkomende klachten en ondersteunt en coacht de oncologische patiënt. Deze fase kan maanden, maar ook jaren duren. De kwaliteit van leven en de wens van de patiënt staat in deze fase centraal. De oncologiefysiotherapeut kan helpen om zolang mogelijk een actief leven te leiden.

Terminale fase
In de terminale fase gaat het levenseinde naderen. In deze fase staat het comfort van de patiënt centraal. De oncologiefysiotherapeut kan bijvoorbeeld helpen bij het zoeken naar de meest comfortabele houding, ademhalingsoefeningen en ontspanningsoefeningen. Deze kunnen een positieve invloed hebben op benauwdheid, pijn en angst. Dit alles om de kwaliteit van leven zo groot mogelijk te houden.

Oncologische revalidatie
Bij de oncologiefysiotherapeut is er de mogelijkheid om individueel en soms in een kleine trainingsgroep te trainen voor een betere conditie en spierkracht en afname van vermoeidheid. U traint met een persoonlijk trainingsschema en er wordt rekening gehouden met de bijwerkingen van de behandelingen t.g.v. kanker. Dit kan zowel voor, tijdens als na de behandelingen in het ziekenhuis.

Coaching
Naast de fysiotherapeutische behandeling bij mensen met kanker kan de oncologiefysiotherapeut ook een coachende en adviserende rol spelen voor collega fysiotherapeuten, huisartsen en andere hulpverleners. Zo kan een oncologische patiënt, die elders onder behandeling is, met een gerichte vraagstelling voor een éénmalig consult naar de oncologiefysiotherapeut verwezen worden.

Samenwerking
De oncologiefysiotherapeut werkt nauw samen met andere disciplines, zoals o.a. huisarts, thuiszorg, ergotherapeut, diëtist, logopedist en psycholoog. Ook is zij aangesloten bij het ESV en het netwerk van regionale oncologiefysiotherapeuten.